Heeft u een vergunning nodig om kozijnen te vervangen?

Als het gewoon onderhoud is. Het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO), de rijksvoorlichting over de Omgevingswet, schrijft dat "regulier onderhoud, zoals het vervangen van kozijnen of gevelpanelen" vergunningvrij is. De grondslag staat in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl): artikel 2.27, lid 1, onder b voor het technische deel en artikel 2.29 onder a voor het ruimtelijke deel van het bouwen.

Gewoon onderhoud betekent: hetzelfde terug. Dezelfde maat, dezelfde indeling, dezelfde profilering, dezelfde kleur, hetzelfde materiaal. Een verrot houten kozijn vervangen door een nieuw houten kozijn van dezelfde vorm valt daaronder. Voor de meeste naoorlogse rijtjes- en tussenwoningen die wij tegenkomen is dat precies wat er gebeurt, en dan hoeft er niets aangevraagd te worden.

IPLO zet er wel meteen een grens bij: "het vervangen van bestaande kozijnen door kozijnen met een andere profilering, bijvoorbeeld door aluminium kozijnen is geen 'gewoon onderhoud'." Verandert het uiterlijk van de gevel, dan is de vrijstelling voor onderhoud niet vanzelf van toepassing en moet u kijken wat het omgevingsplan van uw gemeente zegt.

Twee dingen die vaak door elkaar lopen. Vergunningvrij betekent niet regelvrij: uw kozijn moet nog steeds voldoen aan de bouwtechnische eisen van het Bbl. En vergunningvrij zegt niets over toestemming van anderen, zoals uw VvE of uw verhuurder. Daarover verderop meer.

Kort gezegd: zodra het meer wordt dan hetzelfde terugzetten, of zodra het pand of de straat beschermd is. Hieronder staan de situaties die wij in de praktijk tegenkomen, met de plek waar u het zelf kunt nakijken.

Staat uw situatie in meerdere rijen tegelijk, dan geldt de strengste. Een jaren-dertig woning in een beschermd dorpsgezicht waar u ook nog de opening wilt vergroten, is dus een gesprek met de gemeente en niet alleen een check op een website.

De Omgevingswet bracht de losse wetten en regels voor de fysieke leefomgeving samen. De Rijksoverheid schrijft het zo: "Vanaf 1 januari 2024 staan de regels samen in een nieuwe wet." Eén wet, en één digitaal loket voor informatie en aanvragen.

Voor wie kozijnen vervangt zijn drie gevolgen praktisch van belang. Ten eerste heet de vergunning nu overal omgevingsvergunning; de oude omgevingsvergunning voor bouwen is opgesplitst in een technisch deel en een ruimtelijk deel, en die twee kunnen los van elkaar vergunningplichtig zijn. Ten tweede is het bestemmingsplan opgegaan in het omgevingsplan van uw gemeente; daar staan ook de regels over het uiterlijk van gebouwen in. Ten derde loopt alles via het Omgevingsloket op omgevingswet.overheid.nl.

Wat níet veranderde: gewoon onderhoud blijft vergunningvrij, en een monument blijft beschermd. De hoofdregels uit de oude praktijk staan nu alleen op een andere plek in de wet.

Via het Omgevingsloket op omgevingswet.overheid.nl. De Rijksoverheid beschrijft vier dingen die u daar kunt doen: zien of er een vergunning of melding nodig is voor een bouwproject, een aanvraag of melding indienen, op een kaart zien welke landelijke en lokale regels op een locatie gelden, en een overzicht van uw eigen aanvragen bekijken.

De vergunningcheck werkt met vragen. IPLO omschrijft het als: initiatiefnemers controleren "of ze onder de Omgevingswet een idee mogen uitvoeren op een bepaalde locatie" door vragen te beantwoorden. Het bijzondere is dat de vragen van vier bestuurslagen erin samenkomen: "In de Vergunningcheck komen de vragen van de gemeente, het waterschap, de provincie en het Rijk bij elkaar." U krijgt aan het eind een advies. Zijn de vragen van uw gemeente er nog niet, dan luidt het advies om contact op te nemen met die gemeente.

Zo pakt u het aan, in volgorde:

1. Vul het adres van uw woning in en beschrijf de werkzaamheid: het vervangen van kozijnen.
2. Beantwoord de vragen eerlijk, inclusief de vraag of maat, materiaal en kleur veranderen.
3. Bekijk in Regels op de kaart wat het omgevingsplan op uw perceel zegt over het uiterlijk van de gevel.
4. Twijfelt u over de uitkomst, of noemt het advies uw gemeente, bel dan het omgevingsloket van de gemeente. Dat gesprek is gratis en duurt tien minuten.

Doe die check voordat u offertes aanvraagt, niet erna. Een vergunningeis kan uw keuze voor materiaal, kleur of indeling veranderen, en daarmee de prijs. Op onze pagina werkwijze staat waar dit in het traject valt.

Voor een gewone bouwaanvraag geldt de reguliere procedure. IPLO is daarover exact: "De beslistermijn is normaliter 8 weken." Die termijn "begint te lopen vanaf het moment van ontvangst van de aanvraag". Het bevoegd gezag, meestal uw gemeente, "kan de beslistermijn 1 maal met maximaal 6 weken verlengen". Is instemming van een ander bestuursorgaan nodig, dan is de beslistermijn 12 weken in plaats van 8.

Reken dus op acht weken, met een uitloop naar veertien. Tel daar de tijd bij op die u zelf nodig heeft om tekeningen en gegevens aan te leveren, en houd er rekening mee dat er na het besluit een bezwaartermijn loopt.

Voor de planning van uw project is dat goed te overzien. Productie van kunststof kozijnen bij de fabrikant duurt doorgaans vier tot acht weken. Loopt de vergunningaanvraag parallel aan de voorbereiding, dan kost de vergunning u in de praktijk weinig extra doorlooptijd. Begint u er pas aan als de kozijnen al besteld zijn, dan wel.

De gemeente is het bevoegd gezag: zij beoordeelt de aanvraag en zij stelt de regels waaraan uw gevel moet voldoen. Onder de Omgevingswet is de welstandsnota van vroeger opgegaan in het omgevingsplan. IPLO: "De gemeente neemt regels over het uiterlijk van bouwwerken en over de plaatsing van bouwwerken op in het omgevingsplan."

Wat valt er onder dat uiterlijk? IPLO noemt vier dingen: vormgeving, maatvoering, materiaalgebruik en kleurgebruik. Precies de vier waar u bij nieuwe kozijnen een keuze in maakt. Een gemeente kan bijvoorbeeld vastleggen dat aan de straatzijde de oorspronkelijke indeling en kleur behouden blijven, of dat de profilering slank moet blijven.

Die regels kunnen twee vormen hebben. Gesloten normen zijn concreet en objectief; dan is een vergunning niet nodig, want u kunt zelf zien of u eraan voldoet. Open normen vragen om uitleg; dan is er wel een vergunning voor een omgevingsplanactiviteit nodig, en moet de gemeenteraad beleidsregels vaststellen die uitleggen hoe die open norm wordt toegepast (artikel 4.19 Omgevingswet). Een welstandscommissie is niet meer verplicht; gemeenten mogen er vrijwillig een instellen of hun monumentencommissie ook over welstand laten adviseren.

Praktisch: vraag bij uw gemeente op wat het omgevingsplan over uw straat zegt, vóór u een kleur of profiel kiest. Wij leveren Aluplast- en Schüco-profielen in verschillende kleuren en met houtnerffolie, dus meestal is er ruimte om binnen de eisen te blijven. Wat wel of niet kan bij een gevoelige gevel, staat ook in kunststof of houten kozijnen.

Daar draait de hoofdregel om: niet vergunningvrij, tenzij. IPLO schrijft dat bij een monument en bij de aanduiding rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht "het aanbrengen of wijzigen van een kozijn... vergunningplichtig" is voor het ruimtelijk deel van het bouwen. De uitzondering: dat geldt niet "als de kleur en het materiaalsoort van het kozijn... niet wijzigen".

De Rijksoverheid zegt hetzelfde vanuit de erfgoedkant. "Voor verbouwing of restauratie van uw monument heeft u meestal een omgevingsvergunning nodig." En: "U heeft geen vergunning nodig voor gewoon onderhoud als u kleuren, materialen, details, vorm en profiel hetzelfde laat." Voor een beschermd gezicht is het advies kort en duidelijk: "Als u wilt bouwen of verbouwen binnen een beschermd stadsgezicht of dorpsgezicht, moet u contact opnemen met de gemeente."

Weet u niet of uw huis een monument is? Het Rijksmonumentenregister is openbaar. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed beheert het en het bevat 63.000 gebouwde en archeologische rijksmonumenten, "waarvan het merendeel woonhuizen zijn". U zoekt op adres via monumentenregister.cultureelerfgoed.nl. Gemeentelijke en provinciale monumenten staan daar niet in; die vraagt u na bij uw gemeente of provincie.

Wat dit voor ons betekent, zeggen wij liever vooraf: bij een rijksmonument of een pand in een beschermd gezicht schrijft de gemeente vaak hout voor. Dan leveren wij niet wat u nodig heeft, en horen wij dat liever bij het eerste gesprek dan bij de montage.

Ja, vrijwel altijd. Dat staat los van de gemeente: ook een vergunningvrije vervanging heeft toestemming van de Vereniging van Eigenaars nodig, omdat de gevel geen privébezit is. De Rijksoverheid formuleert het zo: "De vve moet zorgen voor het beheer en onderhoud van de gemeenschappelijke delen van het appartementengebouw." En als voorbeeld van zo'n gemeenschappelijk deel: "Bijvoorbeeld de gevel of het dak."

Besluiten gaan via de vergadering. "In de vve geldt de regel dat de meerderheid beslist. Maar bij een besluit moet de vve wel rekening houden met de belangen van alle eigenaren." Praktisch betekent dat: kijk eerst in de splitsingsakte en het huishoudelijk reglement, agendeer het punt voor de eerstvolgende vergadering en zorg dat er een besluit met een datum en een omschrijving in de notulen komt.

Een tip uit de praktijk: bij appartementen loont het om het hele blok tegelijk te doen. De gevel blijft dan één geheel, de VvE hoeft één keer te besluiten, en de kosten per woning vallen lager uit omdat wij één keer opbouwen en één keer aanvoeren. Dat rekenen wij graag door; een prijsindicatie maakt u zelf in de calculator.

Wij leveren de gegevens, u of uw gemachtigde dient in. Dat onderscheid is bewust en wij zeggen het liever te vaak dan te weinig: wij dienen geen vergunningaanvraag namens u in. Wij zijn kozijnenbouwer, geen aanvraagbureau, en een aanvraag op naam van een ander levert alleen maar vertraging op.

Wat wij wél doen:

• Gratis inmeten. Wij meten elk kozijn op locatie in, inclusief dagmaten, aanslagen en de aansluiting op het metselwerk.
• Maatvoering aanleveren. U krijgt de maten en de indeling per kozijn, in een vorm die u bij een aanvraag kunt voegen.
• Productgegevens aanleveren. Profiel, kleur, folie, glassoort en de bijbehorende technische waarden van Aluplast of Schüco.
• Meedenken over het uiterlijk. Vraagt de gemeente om een slanker profiel, een andere kleur of behoud van de indeling, dan zoeken wij uit welk profiel daar wel binnen past.
• Eerlijk zijn over de grens. Is er een reële kans dat de gemeente hout voorschrijft, dan zeggen wij dat, ook als dat betekent dat de opdracht niet doorgaat.

Wilt u weten of uw plan vergunningvrij is en wat het kost, begin dan met de vergunningcheck en plan daarna een gratis inmeetafspraak. Heeft u al een offerte van een ander liggen, dan kijken wij die na via de offerte-check. Ons werkgebied ligt binnen 50 km rond Ridderkerk.